İzmir’de deprem riskine karşı kapsamlı çalışmalar devam ediyor. İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından hazırlanan Deprem Master Planı kapsamında kentin deprem tehlikesi, yapı stoku, zemin özellikleri, altyapısı, afet yönetimi ve ekonomik kapasitesi çok yönlü olarak ele alınıyor.

Dokuz Eylül Üniversitesi koordinatörlüğünde yürütülen çalışmada 10 farklı uzman ekip görev yapıyor. Jeoloji ve jeofizikten yapı stokuna, altyapıdan hukuka, ekonomiden toplumsal bilinçlendirmeye kadar birçok başlıkta çalışma yürütülüyor.

İzmir Deprem Master Planı neyi amaçlıyor?

İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin 2025-2029 Stratejik Planı’ndaki “Çoklu Krizlere Dirençli Kent Belediyeciliği” hedefi doğrultusunda hazırlanan Deprem Master Planı, yalnızca deprem sırasında oluşabilecek hasarı belirlemeyi amaçlamıyor.

Proje kapsamında deprem öncesinde risklerin azaltılması, afet sırasında doğru müdahalenin yapılması ve deprem sonrasında kentin temel işlevlerine mümkün olduğunca hızlı şekilde dönmesi için uygulanabilecek politikaların ortaya çıkarılması hedefleniyor.

Dokuz Eylül Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi ve Deprem Master Planı Proje Koordinatörü Prof. Dr. Özgür Özçelik, İzmir’in mevcut yapı stokunun ve hızlı kentleşmenin önemli risk unsurları arasında bulunduğuna dikkat çekiyor.

Özçelik’e göre yeterli mühendislik hizmeti almamış, düşük nitelikli veya zaman içinde yaşlanmış yapıların yanı sıra hızlı nüfus artışı ve kentleşmeye bağlı planlama sorunları da İzmir’in deprem riskini artıran başlıklar arasında yer alıyor.

10 uzman ekip İzmir’in deprem riskini inceliyor

Deprem riskinin yalnızca binalardan ibaret olmadığını belirten uzmanlar, İzmir’i farklı boyutlarıyla ele alıyor. Bu nedenle Deprem Master Planı kapsamında 10 ayrı çalışma grubu oluşturuldu.

Çalışmalarda;

• Jeoloji ve jeofizik verileri,
• Fay zonları,
• Zemin özellikleri,
• Yapı stoku,
• Altyapı sistemleri,
• Afet yönetimi,
• Hukuki süreçler,
• Ekonomik kaynaklar,
• Kentsel planlama,
• Toplumsal bilinçlendirme

gibi başlıklar değerlendiriliyor.

İzmir’de yaklaşık 40 fay zonu inceleniyor

Deprem Master Planı kapsamında İzmir’in deprem tehlikesi, son yıllarda elde edilen bilimsel veriler de kullanılarak yeniden değerlendiriliyor.

Dokuz Eylül Üniversitesi Deprem Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Hasan Sözbilir’in yürüttüğü jeoloji ve jeofizik çalışmalarında, kent çevresindeki faylar ile zemin özelliklerine ilişkin veriler bir araya getiriliyor.

Konak merkez alınarak yaklaşık 100 kilometrelik yarıçap içerisinde hem karada hem denizde yaklaşık 40 fay zonu bulunuyor. İzmir Fayı, Tuzla Fayı ve Gülbahçe Fayı da ayrıntılı olarak incelenen faylar arasında yer alıyor.

Prof. Dr. Sözbilir, özellikle Tuzla Fayı’nın deprem üretme potansiyeli yüksek faylar arasında bulunduğunu belirtiyor. Çalışmalarda fayların geçmiş davranışları, deprem üretme potansiyelleri ve olası etkileri değerlendiriliyor.

İzmir’de 7,2 büyüklüğüne kadar deprem senaryosu inceleniyor

İzmir çevresindeki fayların oluşturabileceği tehlikeye ilişkin çalışmalar kapsamında, tek bir fayın kırılması halinde meydana gelebilecek en büyük depremin 7,2 büyüklüğünde olabileceğine yönelik değerlendirmeler yapılıyor.

Birden fazla fayın aynı süreçte kırılıp kırılmayacağına ilişkin araştırmaların da devam ettiği belirtiliyor. Fayların konumu ve özellikleri nedeniyle olası bir depremde İzmir’in farklı ilçelerinin farklı düzeylerde etkilenebileceği değerlendiriliyor.

Deprem riskinin yanında tsunami tehlikesi de araştırılıyor

İzmir’in çevresindeki deniz fayları da Deprem Master Planı kapsamında mercek altına alınıyor. Deniz tabanındaki bazı fayların hareket etmesi halinde oluşabilecek tsunami tehlikesi de çalışmalara dahil ediliyor.

Bu kapsamda İzmir’in yalnızca deprem riskine değil, depremle bağlantılı ikincil afet tehlikelerine karşı da hazırlanması amaçlanıyor.

İzmir’in deprem bilgi bankası oluşturuluyor

Uzmanlar, yaklaşık 50 yıllık bilimsel veriyi bir araya getirerek İzmir için kapsamlı bir deprem bilgi bankası oluşturmayı hedefliyor.

Bu veri bankasının yalnızca fay ve zemin araştırmalarında değil, yapı stokunun değerlendirilmesi, binaların deprem dayanıklılığının belirlenmesi ve kentsel dönüşüm çalışmalarında da kullanılması planlanıyor.

Böylece İzmir’in deprem riskine ilişkin farklı kurum ve araştırmalarda bulunan verilerin ortak bir bilimsel altyapıda toplanması hedefleniyor.

118 bin yapının yapı stoku envanteri çıkarıldı

İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin sürdürdüğü yapı stoku çalışmaları kapsamında Bayraklı, Bornova ve Karşıyaka’da yaklaşık 118 bin yapıya ilişkin envanter oluşturuldu.

Bu çalışmalarla İzmir genelindeki yapı stoku envanterinin yaklaşık yüzde 12’sine, merkez ilçeler bazında ise yaklaşık yüzde 32’sine ulaşılmış durumda.

Yapıların deprem açısından taşıdığı risklerin belirlenmesi ve vatandaşlara güvenli konut konusunda yol gösterilmesi, Deprem Master Planı’nın en önemli hedefleri arasında bulunuyor.

Bornova ve Karşıyaka’da mikrobölgeleme tamamlandı

Deprem riskinin belirlenmesinde yapıların yanı sıra zeminin özellikleri de büyük önem taşıyor. Bu nedenle Bornova ve Karşıyaka’da yürütülen mikrobölgeleme saha çalışmaları tamamlandı.

Elde edilen zemin verilerinin yapı stoku envanteriyle birlikte değerlendirilmesiyle ilçelerin deprem tehlikesinin daha ayrıntılı ortaya çıkarılması hedefleniyor.

Bu çalışmaların gelecekteki kentsel dönüşüm ve planlama kararlarına bilimsel altyapı sağlaması bekleniyor.

“Planın arşivlerde kalmasını istemiyoruz”

Deprem Master Planı kapsamında yalnızca risklerin belirlenmesi değil, hazırlanan yol haritasının uygulanabilir olması da önem taşıyor.

Proje Koordinatörü Prof. Dr. Özgür Özçelik, planın yalnızca arşivlerde kalacak bir belge olmaması gerektiğine dikkat çekerek, hedeflerin hayata geçirilmesi için gerekli finansal kaynakların da belirlenmesinin önemini vurguluyor.

İzmir’de yürütülen Deprem Master Planı ile kentin deprem öncesinde hazırlanması, afet anında daha etkin müdahale edilmesi ve afet sonrasında daha hızlı toparlanması için uzun vadeli bir yol haritası oluşturulması amaçlanıyor.