İzmir Bornova’daki Yassıtepe Höyüğü’nde sürdürülen kazılarda yaklaşık 5 bin yıl öncesine ait surlar, tapınaklar, depolar, üretim alanları ve mezarlar ortaya çıkarıldı. Kazı Başkanı Doç. Dr. Zafer Derin, Yassıtepe için “İzmir’in bir Troya’sı diyebiliriz” dedi.

İzmir’in binlerce yıllık geçmişine ışık tutan Yassıtepe Höyüğü kazılarında dikkat çekici bulgular ortaya çıkarılmaya devam ediyor. Yeşilova Höyüğü’nün hemen yanında bulunan Yassıtepe’de yürütülen çalışmalar, yaklaşık 5 bin yıl önce Bornova Ovası’nda planlı ve surlarla çevrili bir kent yaşamının bulunduğunu gösteriyor.

İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin de destek verdiği kazılar, Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Ege Üniversitesi adına Doç. Dr. Zafer Derin başkanlığında yürütülüyor.

Kazılarda ortaya çıkarılan yapılar ve buluntular, Yassıtepe’nin yalnızca küçük bir yerleşim olmadığını; üretim, depolama, ticaret ve yönetim faaliyetlerinin gerçekleştirildiği gelişmiş bir kent olduğunu ortaya koyuyor.

Yassıtepe’de 5 bin yıl önce planlı kent yaşamı

Yassıtepe’de yaklaşık 5 bin yıl önce belirli bir plan doğrultusunda oluşturulmuş kent düzeninin izlerine rastlandı.

Kazı Başkanı Doç. Dr. Zafer Derin, yerleşimin Troya’nın en erken dönemleriyle çağdaş olduğuna dikkat çekerek, bölgede tapınaklar, depo alanları, üretim yerleri ve işliklerin bulunduğunu belirtti.

Yerleşimin çevresinin surlarla çevrili olması da kentin savunma sistemine sahip olduğunu gösteriyor.

Derin, Yassıtepe’yi “İzmir’in bir Troya’sı” olarak nitelendirdi.

İzmir’in zenginliğinin temelleri burada atıldı

Kazılarda bulunan çok sayıdaki büyük depolama küpü, bölgede tarımsal ürünlerin yüksek miktarlarda saklandığını ortaya koyuyor.

Bunun yanı sıra bronz üretimine ilişkin buluntular ve değerli çanak çömlekler, Yassıtepe’de gelişmiş bir üretim ekonomisinin bulunduğuna işaret ediyor.

Yassıtepe’nin ticari bağlantılarının Bornova Ovası ile sınırlı olmadığı, iç Batı Anadolu’dan kıyı Ege’ye ve deniz aşırı bölgelere uzanan ilişkilerin bulunduğu değerlendiriliyor.

Kazı Başkanı Derin, bölgede planlı bir kent ve güçlü bir ticari hayatın bulunduğuna dikkat çekerek, “İzmir’in zenginliğinin başladığı noktadayız” ifadelerini kullandı.

5 bin yıl önce üzümden şarap ve pekmez üretiliyordu

Yassıtepe’deki kazılarda üzüm çekirdeklerinin yanı sıra kurutulmuş üzüm ve pekmez kalıntıları da bulundu.

Bazı sıvı kaplarının ise şarap üretimi ve tüketimiyle bağlantılı olduğu değerlendiriliyor.

Buluntular, üzümün yaklaşık 5 bin yıl önce yalnızca tüketilen bir tarım ürünü olmadığını, farklı biçimlerde işlenerek ekonomik hayatın da parçası haline getirildiğini gösteriyor.

Derin, Bornova ile özdeşleşen misket üzümünün geçmişine de dikkat çekerek, “Belki de Bornova Misketi’nin doğduğu noktadayız” değerlendirmesinde bulundu.

Yassıtepe’de 5 bin yıllık zeytin izleri

2026 yılı kazılarında İzmir’in tarım tarihine ilişkin yeni bir bulgu daha ortaya çıkarıldı.

Yassıtepe’de yaklaşık 5 bin yıl öncesine tarihlenen zeytin çekirdekleri bulundu. Daha önce üzüm ve incire ilişkin bulguların tespit edildiği yerleşimde zeytinin de ortaya çıkması, Ege ekonomisinin ilerleyen dönemlerde öne çıkan ürünlerinin çok eski bir geçmişe sahip olduğunu gösteriyor.

Miken tüccarlarının izleri bulundu

Yassıtepe’nin Ege dünyasıyla ticari ilişkilerine ilişkin önemli buluntular mezarlarda ortaya çıkarıldı.

Kazılarda Miken kültürüyle ilişkilendirilen mezarlar tespit edildi. Büyük küpler içerisine cenin pozisyonunda yerleştirilen ölülerin yanına çeşitli eşyaların bırakıldığı belirlendi.

Kazı Başkanı Zafer Derin, bazı mezarların ticaret amacıyla bölgeye gelen Mikenlilerle bağlantılı olabileceğini değerlendiriyor.

Mezarlarda zeytinyağı veya şarapla ilişkilendirilen kapların yanı sıra çeşitli takılar da bulundu.

Bir mezardan iki silindir mühür çıktı

2026 kazılarında ortaya çıkarılan mezarlardan birinde bulunan iki silindir mühür, Yassıtepe’nin ticari ve sosyal yapısına ilişkin önemli bilgiler sundu.

Mühürlerin, dönemin ticari ilişkileri ve yerleşimin Ege dünyasıyla bağlantıları açısından önem taşıdığı belirtildi.

Panter güç ve prestijin simgesi oldu

Yassıtepe kazılarında yalnızca insan yaşamına ilişkin değil, dönemin hayvan dünyasına ilişkin de önemli buluntular elde edildi.

Yaklaşık 5 bin yıl önce bölgede yaşayan panterlere ait kalıntılar bulundu. Kazı Başkanı Derin, Yeşilova Höyüğü’nde daha eski dönemlerde kutsal kabul edilen panter figürünün Yassıtepe döneminde farklı bir anlam kazanmış olabileceğini belirtti.

Bu dönemde panter avcılığının güç ve prestij göstergesine dönüşmüş olabileceği değerlendiriliyor.

Yassıtepe’de iki veya üç pantere ait kalıntı bulunduğu aktarılırken, ayı kalıntılarının da tespit edildiği belirtildi.

Kent yöneticisine ait kabul salonu bulundu

Kazı alanında kenti yöneten kişiye ait olabileceği değerlendirilen özel bir alan da tespit edildi.

Çok sayıda kabın bulunduğu yapının, kentin yöneticisinin konuklarını ağırladığı bir “kabul salonu” olarak kullanılmış olabileceği değerlendiriliyor.

Alanda bulunan çok sayıdaki içecek kabı, yapının prestijli konukların ağırlandığı ve sosyal törenlerin gerçekleştirildiği bir merkez olabileceği ihtimalini güçlendiriyor.

Ölülerini büyük küpler içinde gömdüler

Yassıtepe’de bulunan mezarlar, dönemin ölüm ve yeniden doğuş inancına ilişkin de önemli bilgiler sunuyor.

Ölülerin büyük küpler içerisine cenin pozisyonunda yerleştirildiği, mezarlara yiyecek ve içecek kaplarının bırakıldığı belirlendi.

Bazı küpler üzerinde hamile ana tanrıça kabartmalarının bulunması, gömü uygulamasının dönemin yeniden doğuş inancıyla bağlantılı olabileceği şeklinde değerlendiriliyor.

5 bin yıllık kentte deprem izleri

Yassıtepe’deki yerleşimin tarihinde büyük bir deprem de önemli bir kırılma noktası oluşturdu.

MÖ 2800 yıllarında meydana geldiği değerlendirilen depremin izleri, bazı yapılarda günümüzde de görülebiliyor. Duvarlarda yatay hareket nedeniyle oluşan “S” biçimindeki deformasyonlar, depremin etkilerine ilişkin önemli kanıtlar arasında yer alıyor.

Kazı Başkanı Derin, deprem sırasında insanların bazı eşyalarını bile alamadan yerleşimi terk etmiş olabileceğini belirtti.

“İzmir’in içinde bir Troya”

Yassıtepe’de ortaya çıkarılan bulgular, yaklaşık 5 bin yıl önce Bornova Ovası’nda surlarla çevrili, üretim yapan, tarımsal ürünleri depolayan ve uzak bölgelerle ticaret kuran planlı bir kent yaşamının bulunduğunu gösteriyor.

Yassıtepe ve Yeşilova Höyüğü’nün birlikte değerlendirilmesiyle İzmir’in önemli bir arkeoloji ve turizm alanına dönüşebileceğine dikkat çekiliyor.